Passiv (Edilgen Çatı)
İşi yapanın belli olmadığı ya da önemli olmadığı yapılara Edilgen Çatı (Passiv) denir. Passiv yapısında "werden" yardımcı fiili ile ana fiilin 3. hali (Partizip Perfekt) kullanılır. "werden" fiili özneye ve zamana göre çekimlenir.
| Präsens | werden + V3 | Der Roman wird geschrieben | Roman yazılıyor. |
| Präteritum | wurde + V3 | Der Roman wurde geschrieben | Roman yazıldı. |
| Perfekt | ist + V3 + worden | Der Roman ist geschrieben worden | Roman yazıldı. |
| Plusquamperfekt | war + V3 + worden | Der Roman war geschrieben worden | Roman yazılmıştı. |
| Futur I | werden + V3 + werden | Der Roman wird geschrieben werden | Roman yazılacak. |
| Futur II | werden + V3 + worden + sein | Der Roman wird geschrieben worden sein | Roman yazılmış olacak. |
Zamanlara göre Passiv cümleler
Präsens
"werden" yardımcı fiili öznelere göre çekimlenir ve ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır.
| sehen | görmek | ||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | ||
| ich | werde | gesehen | görülüyorum |
| du | wirst | gesehen | görülüyorsun |
| er - sie - es | wird | gesehen | görülüyor |
| wir | werden | gesehen | görülüyoruz |
| ihr | werdet | gesehen | görülüyorsunuz |
| sie | werden | gesehen | görülüyorlar |
| Sie | werden | gesehen | görülüyorsunuz (Kibarca) |
Jede Woche wird das Haus geputzt.Ev her hafta temizleniyor.
100 Bücher werden im Jahr gelesen.Yılda 100 kitap okunuyor.
Neue Gesetze werden von der Regierung bestätigt.Yeni kanunlar hükümet tarafından onaylanıyor.
Präteritum
"werden" yardımcı fiilinin Präteritum hali öznelere göre çekimlenir ve ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır.
| sehen | görmek | ||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | ||
| ich | wurde | gesehen | görüldüm |
| du | wurdest | gesehen | görüldün |
| er - sie - es | wurde | gesehen | görüldü |
| wir | wurden | gesehen | görüldük |
| ihr | wurdet | gesehen | görüldünüz |
| sie | wurden | gesehen | görüldüler |
| Sie | wurden | gesehen | görüldünüz (Kibarca) |
- Der Ring wurde in der See gefunden. (Yüzük denizde bulundu.)
Die Kinder wurden zum Spielplatz gebracht.Çocuklar oyun alanına getirildi.
Der Apfel wurde von dem Vogel gefressen.Elma kuş tarafından yendi.
Perfekt
"sein" yardımcı fiili öznelere göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra "worden" getirilir. "worden", "geworden"in (V3) kısaltılmış halidir.
| sehen | görmek | |||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | |||
| ich | bin | gesehen | worden | görüldüm |
| du | bist | gesehen | worden | görüldün |
| er - sie - es | ist | gesehen | worden | görüldü |
| wir | sind | gesehen | worden | görüldük |
| ihr | seid | gesehen | worden | görüldünüz |
| sie | sind | gesehen | worden | görüldüler |
| Sie | sind | gesehen | worden | görüldünüz (Kibarca) |
Das Auto ist vor dem Haus gewaschen worden.Araba evin önünde yıkandı.
Die Bank ist um 23.00 Uhr ausgeraubt worden.Banka saat 23.00'da soyuldu.
Die Täter sind im Stadtzentrum gesehen worden.Suçlular şehir merkezinde görüldü.
Plusquamperfekt
"sein" yardımcı fiilinin Präteritum hali öznelere göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra "worden" getirilir. "worden", "geworden"in (V3) kısaltılmış halidir.
| sehen | görmek | |||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | |||
| ich | war | gesehen | worden | görüldüm |
| du | warst | gesehen | worden | görüldün |
| er - sie - es | war | gesehen | worden | görüldü |
| wir | waren | gesehen | worden | görüldük |
| ihr | wart | gesehen | worden | görüldünüz |
| sie | waren | gesehen | worden | görüldüler |
| Sie | waren | gesehen | worden | görüldünüz (Kibarca) |
Das Auto war vor dem Haus gewaschen worden.Araba evin önünde yıkanmıştı.
Die Bank war um 23.00 Uhr ausgeraubt worden.Banka saat 23.00'da soyulmuştu.
Die Täter waren im Stadtzentrum gesehen worden.Suçlular şehir merkezinde görülmüştü.
Futur I
"werden" yardımcı fiili özneye göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra "werden" fiili getirilir.
| sehen | görmek | |||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | |||
| ich | werde | gesehen | werden | görüleceğim |
| du | wirst | gesehen | werden | görüleceksin |
| er - sie - es | wird | gesehen | werden | görülecek |
| wir | werden | gesehen | werden | görüleceğiz |
| ihr | werdet | gesehen | werden | görüleceksiniz |
| sie | werden | gesehen | werden | görülecekler |
| Sie | werden | gesehen | werden | görüleceksiniz (Kibarca) |
Die Briefe werden von dem Postboten gebracht werden.Mektuplar postacı tarafından getirilecek.
Die Hausaufgaben werden von den Schülern gemacht werden.Ödevler öğrenciler tarafından yapılacak.
Dieses Radio wird in einer Woche verkauft werden.Bu radyo bir hafta içinde satılacak.
Futur II
"werden" yardımcı fiili özneye göre çekimlenir, ana fiil Partizip Perfekt halinde cümlenin sonunda yer alır. Partizip Perfekt halindeki ana fiilden sonra "worden sein" getirilir.
| sehen | görmek | |||
| Partizip Perfekt (V3) | gesehen | |||
| ich | werde | gesehen | worden sein | görülmüş olacağım |
| du | wirst | gesehen | worden sein | görülmüş olacaksın |
| er - sie - es | wird | gesehen | worden sein | görülmüş olacak |
| wir | werden | gesehen | worden sein | görülmüş olacağız |
| ihr | werdet | gesehen | worden sein | görülmüş olacaksınız |
| sie | werden | gesehen | worden sein | görülmüş olacaklar |
| Sie | werden | gesehen | worden sein | görülmüş olacaksınız (Kibarca) |
Die Briefe werden von dem Postboten gebracht worden sein.Mektuplar postacı tarafından getirilmiş olacak.
Die Hausaufgaben werden von den Schülern gemacht worden sein.Ödevler öğrenciler tarafından yapılmış olacak.
Dieses Radio wird in einer Woche verkauft worden sein.Bu radyo bir hafta içinde satılmış olacak.
PASSIV MIT MODALVERBEN (Modal fiiller ile Edilgen Çatı)
| Präsens | kann + V3 + werden |
| Präteritum | konnte + V3 + werden |
| Perfekt | hat + V3 + werden + können |
| Plusquamperfekt | hatte + V3 + werden + können |
| Futur I | wird + V3 + werden + können |
| Futur II | Oluşturulamaz. |
"können" modal fiili ile oluşturulan yukarıdaki tablo örnektir. Diğer modal fiiller ile oluşturulacak passiv cümlelerin yapısı da yukarıdaki örnekler gibi olacaktır. Sadece kullanılmak istenen modal fiil "können" ile değiştirilecektir.
Modalverbler, Passiv cümlelerde genellikle Präsens veya Präteritum zamanlarında kullanılır. Futur I, Perfekt ve Plusquamperfektte ise çok nadir kullanılır. Futur II zamanında ise Modalverb Passiv cümlesi oluşturulamaz.
Der Mann muss operiert werden.Adam ameliyat edilmeli
Das Buch hatte von den Schülern gelesen werden müssen.Kitap öğrenciler tarafından okunmalıydı.
Der Teppich sollte gestern gewaschen werden.Halı dün yıkanmalıydı.
NOT 1: Aktif bir cümleyi Passiv cümleye çevirirken dikkat edilecek noktalar.
- Aktif cümlenin belirtili nesnesi Passiv cümlenin öznesi yapılır. Belirtili nesnelerde (Akkusativ) artikele dikkat etmek gerekir.
- Aktif cümlelerin zamanına bakılır. Passiv cümle oluşturulurken zaman değiştirilmez.
- Aktiv cümlenin öznesi önemli değildir. Bu yüzden cümle içinde yer almayabilir. Ama eylemin kimin tarafından yapıldığı belirtilmek istenirse "von" edatından sonra işi yapan kişi belirtilir. "von" edatı Dativ aldığı için "von" edatından sonra gelen isimler Dativ halde oluşturulur. Eylemi gerçekleştiren nesne cansız bir varlık ise "durch" edatı kullanılır. "durch" edatı Akkusativ alır. Bu yüzden "durch" edatından sonra gelen isim Akkusativ yapılır. Bu iki edatın dışında Genitiv alan "seitens" edatı da eylemi yapan kişiyi vurgulamak için kullanılabilir.
- Aktif cümlenin belirtili nesnesi Passiv cümlenin öznesi olduğundan, Aktif cümleyi Passiv cümle yaparken özne fiil uyumuna dikkat etmek gerekir. Aktif cümlede özne tekil iken Passiv cümlenin öznesi (belirtili nesneden dolayı) çoğul olabilir.
- Aktif cümlede belirtili nesne yok ise Pasif cümlede "es" belirsiz zamiri kullanılabilir.
Alternativen zum Passiv (Edilgen çatının alternatifleri)
1. man
Özne yerine "man" kullanıldığında cümle edilgen anlam kazanır. "man" cümlelerinin yapısı etken, anlamı edilgendir. "man" cümlelerinde fiil 3. tekil şahsa göre çekimlenir ve her zamanda kullanılabilir.
- Die Kinder spielen Fußball. (Çocuklar futbol oynuyor.) (Aktiv - Etken)
- Man spielt Fußball. (Futbol oynanıyor.) (Passiv - Edilgen)
Ich bin gestern ins Kino gegangen.Dün sinemaya gittim. (Aktiv - Etken)
- Man ist gestern ins Kino gegangen. (Dün sinemaya gidildi.) (Passiv - Edilgen)
- Er hatte letzte Woche das Auto gewaschen. (O geçen hafta arabayı yıkamıştı.) (Aktiv - Etken)
- Man hatte letzte Woche das Auto gewaschen. (Araba geçen hafta yıkanmıştı.) (Passiv - Edilgen)
2. sich lassen
"sich lassen" yapısı cümleye hem edilgen anlam kazandırır hem de bağlama göre "können" niteleme eylemlerinin anlamını taşır.
Das Buch lässt sich in der Bibliothek lesen.Kütüphanede kitap okunabilir.
Das Problem ließ sich nicht leicht lösen.Problem kolayca çözülemedi
3. ist ... zu + Infinitiv
Bu yapı hem edilgen anlamdadır, hem de bağlama göre "müssen, sollen veya dürfen, können" niteleme eylemlerinin anlamını taşır. Hangi niteleme eyleminin anlamını taşıdığı cümleden çıkarılır. Yapıyı geçmiş veya gelecek zamanda kullanmak için "sein" fiilinin geçmiş zamanı veya gelecek zamanı kullanılır.
Das Auto ist zu waschen.Araba yıkanmalıdır / yıkanabilir.
Das Auto muss / soll / kann gewaschen werden.Araba yıkanmalıdır / yıkanabilir.
Das Auto wird zu waschen sein.Araba yıkanabilecek.
Das Auto wird gewaschen werden / müssen / sollen / können.Araba yıkanabilecek.
Das Auto war zu waschen.Araba yıkanabilirdi / yıkanmalıydı.
Das Auto konnte / sollte / musste gewaschen werden.Araba yıkanabilirdi / yıkanmalıydı.
4. -bar
Mastar halindeki fiilin mastar eki atılarak, fiil kökünün sonuna "-bar" soneki getirilir. Bu şekilde oluşturulan sıfat cümleye hem edilgen (Passiv) anlam hem de "können" anlamı verir. "sein" yardımcı fiili ile kullanılır.
essen - essbar / trinken - trinkbar / schreiben - schreibbar / lesen - lesbar
Dieses Gericht ist nicht essbar.Bu yemek yenilemez.
Dieses Gericht kann nicht gegessen werden.Bu yemek yenilemez.
Das Problem ist leicht lösbar.Problem kolayca çözülebilir
Das Problem kann leicht gelöst werdenProblem kolayca çözülebilir
Das Problem war leicht lösbar.Problem kolayca çözülebilirdi
Das Problem konnte leicht gelöst werdenProblem kolayca çözülebilirdi
ZUSTANDSPASSIV (Durum Bildiren Passiv)
a. "Zustandspassiv", "sein" yardımcı fiili ve asıl fiilin 3. hali (Partizip Perfekt) ile oluşturulur.
Die Zeitung ist schon gelesen.Gazete çoktan okunmuş.
- Das Zimmer ist aufgeräumt
b. "Zustandspassiv" yapısında sadece iki zaman kullanılır. Burada "sein" yardımcı eyleminin Präsens ve Präteritum zamanları kullanılır.
Die Tür ist geschlossen.Kapı kapalıdır.
Die Tür war geschlossen.Kapı kapalıydı.
Hazırlayan: Fatih Ün, Almanca Öğretmeni · Son güncelleme: